რამდენად მყარია ამერიკის სამხედრო უპირატესობა და რეალურად რა მასშტაბის ძალაზეა საუბარი?

შეერთებული შტატები მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ინარჩუნებს სტატუსს, როგორც მსოფლიოს ნომერ პირველი სამხედრო ძალა. თუმცა ეს უპირატესობა მხოლოდ ისტორიული მემკვიდრეობა არ არის - ის ყოველდღიურად ვითარდება ტექნოლოგიური ინოვაციებითა და მუდმივად იზრდება ფინანსური რესურსებით.

ბიუჯეტი - ანუ ძალაუფლების ურყევი საფუძველი

2025 წლისთვის ამერიკის სამხედრო ბიუჯეტი 800 მილიარდ დოლარს აჭარბებს. შედარებისთვის:

ჩინეთი - დაახლოებით 300 მილიარდი დოლარი

რუსეთი - 100 მილიარდ დოლარზე ნაკლები

გერმანია - დაახლოებით 70-80 მილიარდი

ამერიკა მარტო ხარჯავს იმაზე მეტს, ვიდრე ზოგის ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტია.

ეს თანხა ნაწილდება:

3 მილიონზე მეტი სამხედრო და სამოქალაქო პერსონალზე, რომლებიც ირიცხებიან ამერიკის არმიაში.

11 ავიამზიდი

70-ზე მეტი ბირთვული წყალქვეშა ნავი

13 000-ზე მეტი სამხედრო თვითმფრინავი

ასობით ბაზა საზღვარგარეთ

ამ მასშტაბის ინფრასტრუქტურა ქმნის არა უბრალოდ არმიას, არამედ გლობალურ სამხედრო ქსელს.

საზღვაო ძალები - ოკეანეების კონტროლის პოლიტიკა

United States Navy - შეერთებული შტატების ფლოტი ფლობს 11 მოქმედ ავიამზიდს. მაშინ როდესაც ჩინეთს აქვს 3, ხოლო რუსეთს პრაქტიკულად ერთი ოპერატიული ავიამზიდიც კი არ ჰყავს სრულ მზადყოფნაში.

ერთი ავიამზიდის საბრძოლო ჯგუფი მოიცავს:

2-3 სარაკეტო გამანადგურებელს

წყალქვეშა ნავს

მომარაგების ხომალდებს

ეს ნიშნავს, რომ ამერიკას შეუძლია ერთდროულად რამდენიმე რეგიონში მოახდინოს სამხედრო ზეწოლა : ინდო-წყნარი ოკეანე, სპარსეთის ყურე, ხმელთაშუა ზღვა.

საჰაერო დომინაცია - ტექნოლოგიური უპირატესობა

United States Air Force - შეერთებული შტატების საავიაციო ძალა,  მსოფლიოში უდიდესი სამხედრო ავიაციაა.

ამერიკის არსენალშია:

F-22 Raptor - მეხუთე თაობის გამანადგურებელი

 F-35 Lightning II - მრავალფუნქციური სტელს პლატფორმა

B-2 Spirit - სტრატეგიული სტელს ბომბდამშენი

ამ თვითმფრინავებს ემატება გლობალური საწვავის შევსების ქსელი - საჰაერო ტანკერები, რომლებიც ამერიკას აძლევს უნარს იფრინოს და იმოქმედოს მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში ლოგისტიკური შეზღუდვების გარეშე.

სახმელეთო ძალები - ტექნიკა და მობილურობა

United States Army - შტატების რეგულარული არმია  და United States Marine Corps - საზღვაო ქვეითთა კორპუსი ქმნიან სწრაფი რეაგირების ბირთვს.

ამერიკას ჰყავს:

4 500-ზე მეტი Abrams ტანკი 

ათასობით ჯავშანტექნიკა

გლობალური საჰაერო-დესანტური შესაძლებლობა

მთავარი უპირატესობა აქაც ლოჯისტიკაა - აშშ-ს შეუძლია ერთ თვეში ათიათასობით სამხედრო გადაიყვანოს კონტინენტებს შორის.

კიბერ და კოსმოსური ომი - ახალი ფრონტი

United States Cyber Command მუშაობს ციფრულ სივრცეში, სადაც შეტევა შეიძლება განხორციელდეს ელექტროენერგიის ქსელებზე, საბანკო სისტემებზე ან სამხედრო კომუნიკაციებზე.

United States Space Force პასუხისმგებელია თანამგზავრულ ინფრასტრუქტურაზე.

საინტერესო ფაქტი - ამერიკის სამხედრო ოპერაციების თითქმის ყველა ეტაპი დამოკიდებულია თანამგზავრულ მონაცემებზე - დაზვერვა, კომუნიკაცია, ზუსტი იარაღის მართვა.

ბირთვული შეკავება - სტრატეგიული ტრიადა

ამერიკა ფლობს სრულ ბირთვულ ტრიადას:

მიწაზე განთავსებული ICBM-ები

წყალქვეშა ბალისტიკური რაკეტები

სტრატეგიული ბომბდამშენები

ეს მოდელი ქმნის შეკავების ეფექტს - ნებისმიერ პოტენციურ მოწინააღმდეგეს უნდა გაუთვალისწინოს საპასუხო დარტყმის გარდაუვალობა.

გლობალური მოკავშირეები

NATO - მსოფლიოს ყველაზე ძლიერი სამხედრო ალიანსი - მნიშვნელოვნად ეყრდნობა ამერიკულ სამხედრო ინფრასტრუქტურას.

ევროპაში, იაპონიაში, სამხრეთ კორეაში, ახლო აღმოსავლეთში განთავსებული ბაზები ქმნის სტრატეგიულ რკალს.

ამერიკის სამხედრო ძალა ეფუძნება ოთხ ძირითად პოსტულატს:

ფინანსური მასშტაბი

ტექნოლოგიური უპირატესობა

გლობალური ლოგისტიკა

ალიანსების ქსელი

Air Force One - მფრინავი თეთრი სახლი

როდესაც საუბარია ამერიკის სამხედრო შესაძლებლობებზე, ხშირად ყურადღება მხოლოდ საბრძოლო ტექნიკაზე გადადის. თუმცა არსებობს პლატფორმა, რომელიც სამხედრო ძალასა და სახელმწიფო მართვას აერთიანებს.

Air Force One არის ოფიციალური სასიგნალო სახელწოდება იმ თვითმფრინავისა, რომელშიც იმყოფება აშშ-ის პრეზიდენტი. ამჟამად ეს როლი ეკისრება სპეციალურად მოდიფიცირებულ Boeing 747-200B-ს (VC-25A).

ძირითადი შესაძლებლობები

ჰაერში საწვავის შევსების სისტემა - შეუძლია უწყვეტად იფრინოს პრაქტიკულად შეუზღუდავი დროით

დაცული საკომუნიკაციო არხები - პირდაპირი კავშირი პენტაგონთან და ბირთვულ მართვის სისტემასთან

ანტი-სარაკეტო თავდაცვის სისტემები - ელექტრონული ჩარევა და თავდაცვითი მექანიზმები

გამძლეობა ელექტრომაგნიტური იმპულსის მიმართ - გათვლილია ბირთვული კრიზისის სცენარზე

Air Force One რეალურად მფრინავი პენტაგონია. კრიზისის დროს პრეზიდენტს შეუძლია ამ თვითმფრინავიდან მართოს შეიარაღებული ძალებიც.

საინტერესო ფაქტი - თვითმფრინავი აღჭურვილია ოპერაციული ოთახით, საკონფერენციო სივრცით, სამედიცინო ბლოკით და სპეციალური დაცვითი სისტემებით. ეკიპაჟი და მომსახურე პერსონალი ასზე მეტ ადამიანს მოიცავს.

სტრატეგიული მნიშვნელობა

Air Force One არ არის მხოლოდ ტრანსპორტი. ის წარმოადგენს:

ხელისუფლების უწყვეტად ფუნქციონირების გარანტიას

ბირთვული შეკავების სისტემის ნაწილს

ამერიკული სახელმწიფო სიმბოლოს

მნიშვნელოვანია, რომ ახალი თაობის Air Force One (VC-25B) უკვე მზადდება და ტექნოლოგიურად კიდევ უფრო დახვეწილი იქნება.

ავტორი: სანდრო სანაია.