21 ნოემბერი 2026,   19:59
ვრცლად
საქართველო "ოსკარზე" - ორი ქართული ფილმი 2027 წლის კონკურსში

ოსკარის სცენამდე მისასვლელი გზა ქართული კინოსთვის არასდროს ყოფილა მარტივი. წლების განმავლობაში საქართველო მსოფლიოს ყველაზე პრესტიჟულ კინოპრემიაზე საკუთარ ისტორიებს აგზავნიდა. ისტორიებს ომზე, ადამიანურ ურთიერთობებზე, იდენტობაზე, ტრადიციებსა და იმ რეალობაზე, რომელიც ხშირად მხოლოდ ერთი ქვეყნის საზღვრებში არ რჩება. ზოგჯერ ეს გზა საერთაშორისო აღიარებით დასრულებულა, ზოგჯერ კი მთავარი შედეგი თავად ის შესაძლებლობა ყოფილა, რომ ქართული კინო მსოფლიოს უდიდეს კინოპლატფორმაზე კიდევ ერთხელ გამოჩენილიყო.

საქართველოს ოსკარული ისტორიის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი თარიღი 1996 წელია. სწორედ მაშინ ლანა ღოღობერიძის „ვალს პეჩორაზე“ გახდა პირველი ქართული ფილმი, რომელიც ამერიკის კინოაკადემიამ საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის კატეგორიაში წარადგინა. მოგვიანებით, 2019 წელს, ზაზა ხალვაშის „ნამე“ საქართველოს ოფიციალური კანდიდატი გახდა, ხოლო 2021 წელს დეა კულუმბეგაშვილის „დასაწყისი“ საერთაშორისო კინოფესტივალებზე მიღწეული წარმატებებით ქართული კინოს ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულ ნამუშევრად იქცა.

ქართული კინო 2027 წლის ოსკარის სეზონზე ორი განსხვავებული გზით აღმოჩნდა საერთაშორისო ყურადღების ცენტრში. ერთი მხრივ, ლევან კოღუაშვილის „გურია“, რომელიც საქართველომ საუკეთესო საერთაშორისო სრულმეტრაჟიანი ფილმის კატეგორიაში ოფიციალურ კანდიდატად წარადგინა, მეორე მხრივ კი მარიამ ხაჭვანის „მემკვიდრეობითი სიჩუმე“, რომელმაც ოსკარზე მონაწილეობის უფლება საერთაშორისო კინოფესტივალზე მოპოვებული გამარჯვებით მიიღო. ორი ფილმი, ორი განსხვავებული ისტორია და ერთი საერთო მიზანი-ქართული ისტორიების საერთაშორისო აუდიტორიამდე მიტანა. მიუხედავად იმისა, რომ ნამუშევრები ჟანრით, ფორმითა და სათქმელით ერთმანეთისგან განსხვავდება, ორივე მათგანი იმ რეალობას ეხება, რომელიც მხოლოდ ქართული რეალობისთვის არ არის ნაცნობი.

ერთ შემთხვევაში ეს ადამიანების ბრძოლაა ღირსების, შრომისა და უკეთესი ცხოვრებისათვის, მეორე შემთხვევაში კი ქალის მცდელობა, დაარღვიოს დუმილი და ძალადობრივ გარემოს თავი დააღწიოს.

ლევან კოღუაშვილის „გურია“ მაყურებელს 1990-იანი წლების საქართველოში აბრუნებს. ეს ის პერიოდია, როდესაც საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ თავისუფლების მოლოდინს ეკონომიკური სიდუხჭირე, უშუქობა, კრიმინალი და ყოველდღიური გადარჩენისთვის ბრძოლა მოჰყვა. ფილმის მთავარი გმირი 45 წლის დაქვრივებული გლეხი ზურიკოა, რომელიც თხილის მოყვანით არის დაკავებული. როდესაც მოსავლის გაყიდვის დრო დგება, იტალიელი შემსყიდველები მას დაბალ ფასს სთავაზობენ, თუმცა ზურიკო საკუთარ შრომას ასე მარტივად არ თმობს. მისთვის ეს მხოლოდ თხილის რეალიზაციის საკითხი არ არის-ეს საკუთარი ღირსებისა და შრომის დაფასებისთვის ბრძოლაა.

ამავე დროს, ზურიკო პირადი ცხოვრების თავიდან დაწყებასაც ცდილობს. მას სოფლის მუსიკის მასწავლებელი მაია მოსწონს, თუმცა ახალი ურთიერთობის დაწყება არც ისე მარტივია. მის ცხოვრებაში ჩნდებიან მეგობრები, ნათესავები და ადამიანები, რომლებიც ზოგჯერ დახმარებას ცდილობენ, ზოგჯერ კი სიტუაციას კიდევ უფრო ართულებენ. ერთი შეხედვით, ეს პატარა სოფლის ყოველდღიური ამბავია, მაგრამ სინამდვილეში მასში მთელი ეპოქა იკითხება. ეპოქა, როდესაც ადამიანებს ყველაზე რთულ პირობებშიც არ დაუკარგავთ სიყვარულის, იუმორისა და უკეთესი მომავლის იმედი.

კოღუაშვილი ფილმს შავ-თეთრ გამოსახულებაში გვიყვება და ტრაგიკომედიის ჟანრს მიმართავს. მძიმე სოციალურ რეალობას იუმორი და ადამიანური ურთიერთობები უპირისპირდება. სწორედ ეს კონტრასტი ქმნის ფილმის განსაკუთრებულ ხასიათს. რეჟისორისთვის გურია მხოლოდ გეოგრაფიული ადგილი არ არის. ეს ადამიანების ხასიათი, კულტურა და ცხოვრების განსაკუთრებული წესია. გურული მრავალხმიანობა, იუმორი და გამძლეობა ფილმის კონცეფციის მნიშვნელოვან ნაწილად იქცევა.

ფილმის მსოფლიო პრემიერა 2026 წლის 9 სექტემბერს, ვენეციის 83-ე საერთაშორისო კინოფესტივალის Spotlight სექციაში გაიმართა. ეს მნიშვნელოვანი ეტაპი იყო როგორც რეჟისორისთვის, ისე ქართული კინოსთვის. „გურია“ საქართველოს, შვეიცარიის, ლუქსემბურგის, ბულგარეთის, თურქეთის, ნორვეგიისა და საუდის არაბეთის ერთობლივი კოპროდუქციაა. ფილმის სცენარზე ლევან კოღუაშვილმა ბორის ფრუმინთან და გიორგი კეკელიძესთან ერთად იმუშავა. მთავარ როლებში კახაბერ ჭოლაძე, ნათია ნიკოლაიშვილი და ვამეხ ჯანგიძე მონაწილეობენ. ვენეციის კინოფესტივალზე ფილმის წარდგენის შემდეგ საქართველოს ეროვნულმა შესარჩევმა კომისიამ „გურია“ 2027 წლის ოსკარის საუკეთესო საერთაშორისო სრულმეტრაჟიანი ფილმის კატეგორიისთვის ქვეყნის ოფიციალურ კანდიდატად შეარჩია. კონკურსში ხუთი ქართული ფილმი მონაწილეობდა, მათ შორის გიორგი ოვაშვილის „მთვარე მამაა ჩემი“, ნინო ბასილიას „ფაზა“, ნიკოლოზ ხომასურიძის „გააზიარე სიყვარული“ და ანა ურუშაძის „მეორეხარისხოვანი როლი“. საბოლოო არჩევანი ფარული კენჭისყრით გაკეთდა.

საქართველოს ოსკარისკენ მიმავალი გზა მხოლოდ „გურიას“ არ უკავშირდება. კიდევ ერთი ქართული ფილმი, მარიამ ხაჭვანის „მემკვიდრეობითი სიჩუმე“, მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმის კატეგორიაში დამოუკიდებელი გზით ჩაერთო ოსკარის რბოლაში.15-წუთიანი ფილმის მოქმედება ქართულ სოფელში, საახალწლო და საშობაო დღესასწაულების პერიოდში ვითარდება. ერთი შეხედვით, ნატასა და დათოს ოჯახი სოფლის თვალში ჩვეულებრივი და ჰარმონიულია, თუმცა ამ გარეგნული სიმშვიდის მიღმა ოჯახში ძალადობა იმალება. მორიგი ძალადობრივი შემთხვევის შემდეგ ნატა გადაწყვეტს, ქმარს გაერიდოს და საკუთარი ცხოვრების შეცვლა სცადოს.

თუმცა მის გადაწყვეტილებას მოულოდნელი წინააღმდეგობა ხვდება, სოფლის ქალები მას მოუწოდებენ, შეინარჩუნოს ოჯახური სიმშვიდის ილუზია და არ დაარღვიოს დამკვიდრებული წესრიგი. სწორედ აქ იკვეთება ფილმის მთავარი სათქმელი: ძალადობა მხოლოდ მოძალადის ქმედებით არ ნარჩუნდება. მას ხშირად ამყარებს საზოგადოების დამოკიდებულებაც, რომელიც მსხვერპლს სიჩუმისკენ უბიძგებს. ფილმის სათაურიც ამ პრობლემაზე მიანიშნებს, „მემკვიდრეობითი სიჩუმე“ იმ სოციალურ და კულტურულ მემკვიდრეობას ეხება, რომელიც თაობიდან თაობას გადაეცემა და ქალებს საკუთარი ტკივილის გამხელის შესაძლებლობას ართმევს.

ფილმმა საერთაშორისო ყურადღება ფინეთში, ტამპერეს საერთაშორისო კინოფესტივალზე მოიპოვა. 2026 წლის 7 მარტს ნამუშევარმა ფესტივალის საერთაშორისო კონკურსის მთავარი ჯილდო Grand Prix მიიღო. ეს გამარჯვება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა, რადგან ტამპერეს ფესტივალის მთავარი ჯილდო ამერიკის კინოაკადემიის მიერ აღიარებულ საკვალიფიკაციო ჯილდოებს შორისაა. შესაბამისად, ფილმმა ოსკარის მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმის კატეგორიაში მონაწილეობის უფლება მოიპოვა. ფესტივალის ჟიურიმ ყურადღება გაამახვილა იმაზე, თუ როგორ აჩვენებს ნამუშევარი ოჯახში ძალადობის ნორმალიზებას და საზოგადოებრივ სტრუქტურებს, რომლებიც ამ პროცესის გაგრძელებას უწყობს ხელს. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ფილმში წარმოდგენილი დუმილის თემა, ის მდგომარეობა, როდესაც საზოგადოება ტრადიციისა და ოჯახური წესრიგის სახელით მსხვერპლს კვლავ ჩუმად ყოფნას სთხოვს.

საინტერესოა ფილმის შექმნის ისტორიაც. 2025 წლის ნოემბერში გამოცემა Georgia Today-სთან ინტერვიუში რეჟისორი მარიამ ხაჭვანი და თანაპროდიუსერი მიშელ განიონი გადაღებების სირთულეებსა და ფილმის სათქმელზე საუბრობდნენ. ხაჭვანის თქმით, ძალადობის თემა ადგილობრივი მოსახლეობისთვის უცხო არ იყო და გადაღებებისას განსაკუთრებით ცდილობდა, ამბავი მაქსიმალურად გულწრფელად გადმოეცა. მთავარ როლს მარიამ ჩხიმვიანი ასრულებს, რომელიც პროფესიონალი მსახიობი არ ყოფილა. ინტერვიუში ის იხსენებს, რომ თავდაპირველად სცენარში აღწერილი მოვლენები გადაჭარბებულად ეჩვენებოდა, თუმცა მოგვიანებით გააცნობიერა, რომ მსგავსი რეალობა ბევრი ქალისთვის ყოველდღიურობაა. გადაღებებში დაახლოებით 40 ადამიანი მონაწილეობდა, გუნდი კი შეზღუდული ბიუჯეტით მუშაობდა. რეჟისორისთვის მნიშვნელოვანი იყო რეალური გარემოსა და ადამიანური ბუნებრიობის შენარჩუნება. ფილმის სცენარზე მარიამ ხაჭვანმა და ვლადიმერ კაჭარავამ იმუშავეს, ოპერატორი მინდია ესაძეა. ფილმში მონაწილეობენ მარიამ ჩხიმვიანი, ლევან ჩარკვიანი და ანა უშხვანი.

ორი ფილმი, ორი განსხვავებული გზა და ორი მნიშვნელოვანი სათქმელი-ლევან კოღუაშვილის „გურია“ და მარიამ ხაჭვანის „მემკვიდრეობითი სიჩუმე“ ქართული კინოს საერთაშორისო სივრცეში წარდგენის განსხვავებულ მაგალითებს ქმნის. ერთი საქართველოს უახლეს წარსულს, ადამიანების ყოველდღიურობასა და გადარჩენის სურვილს გვახსენებს, მეორე კი პრობლემას ეხება, რომელზეც საზოგადოება ხშირად დუმს. „გურიამ“ ოსკარისკენ გზა საქართველოს ოფიციალური წარდგენით გაიარა, „მემკვიდრეობითმა სიჩუმემ“ კი საერთაშორისო ფესტივალის გამარჯვებით მოიპოვა საკვალიფიკაციო უფლება. ეს განსხვავება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: ორივე ფილმი ოსკარის რბოლაშია, თუმცა არც ერთი მათგანის ნომინაცია ჯერ დადასტურებული არ არის.

2027 წლის 99-ე ოსკარის ნომინანტები 21 იანვარს გამოცხადდება, დაჯილდოების ცერემონია კი 14 მარტს გაიმართება. მოკლემეტრაჟიანი ფილმების კატეგორიის მოკლე სიის გამოცხადება 15 დეკემბრისთვისაა დაგეგმილი.იქნება თუ არა საბოლოო ნომინანტებს შორის ორი ქართული ფილმი, ჯერ უცნობია. თუმცა უკვე ახლა შეიძლება ითქვას, რომ ქართულ კინოს წელს საერთაშორისო აუდიტორიისთვის ორი განსხვავებული ამბავი აქვს მოსაყოლი-ერთი გურიის სოფლის ცხოვრებიდან, მეორე კი იმ სიჩუმიდან, რომლის დარღვევაც ზოგჯერ ყველაზე დიდი გამარჯვებაა.

 

დღის ამბები