"კურიერის" ექსკლუზიური ინტერვიუ ცნობილ სლოვენიელ პუბლიცისტთან და მკვლევართან - იგორ ომერზასთან, რომელიც უკვე 20 წელია ევროკომისარ მარტა კოსის საიდუმლო წარსულს იკვლევს.

პუბლიცისტი დეტალურად აღწერს, როგორ აწვდიდა ინფორმაციას მომავალი ევროკომისარი საზღვარგარეთიდან საიდუმლო პოლიციას და რატომ არის მისი პერსონა ევროკავშირის უსაფრთხოებისთვის მიუღებელი.

შეგიძლიათ აგვიხსნათ, როგორ მუშაობდა ეს სისტემა და ვის აბარებდა ის ანგარიშებს?

"სოციალისტურ იუგოსლავიას ჰქონდა კომუნისტური საიდუმლო პოლიცია, რომელსაც სლოვენიაში "უდბას" ეძახდნენ. თითოეულ რესპუბლიკას საკუთარი განყოფილება ჰქონდა. რეჟიმის დასასრულს, სლოვენიის ყველა დიდ ქალაქში "უდბას" ცამეტი ცენტრი ფუნქციონირებდა. ის მუშაობდა "სლოვენ გრადცის" ცენტრისთვის, რომელიც ჩრდილოეთ სლოვენიაში მდებარეობს. მას კავშირი ჰქონდა ამავე ცენტრის თანამშრომელთან, ვინმე სტოლენთან - ეს ამ თანამშრომლის კოდური სახელია. კოსი სწორედ სტოლენს აბარებდა ანგარიშებს. მისი ინფორმაციის საფუძველზე იქმნებოდა მოხსენებები ლუბლიანას სამმართველოსთვის, ლუბლიანა კი მონაცემებს ბელგრადში, "უდბას" ფედერალურ შტაბ-ბინაში გზავნიდა".

როგორ ახერხებდა ის საზღვარგარეთიდან მუშაობას? ნუთუ ეს შეუმჩნეველი რჩებოდა?

"როდესაც ის დასავლეთ გერმანიაში წავიდა, ამის შესახებ ბელგრადისთვის უნდა ეცნობებინათ. ყველაფერი, რაც საზღვარგარეთ ხდებოდა, მათთან თანხმდებოდა. ნებართვას ფედერალური "უდბა" გასცემდა. ისინი ამოწმებდნენ, ხომ არ იყო ეს საიდუმლო პოლიციის ინტერესების საწინააღმდეგო. შესაბამისად, როდესაც ის გერმანიაში გაემგზავრა, ბელგრადში იცოდნენ ამის შესახებ, რადგან მათ მისცეს ნებართვა სლოვენიის "უდბას", რომ მას ქვეყანა დაეტოვებინა". 

რატომ არის ეს წარსული დღეს ასეთი სახიფათო? პოლიცია ხომ დიდი ხანია დაიშალა?

"პრობლემა ისაა, რომ ბევრმა ყოფილმა თანამშრომელმა იცოდა მისი საიდუმლო წარსულის შესახებ. როგორც კომისარი, ის ახლა შანტაჟის მიმართ ძალიან მოწყვლადია. სერბეთის დაზვერვამ იცის მისი წარსული და რადგან მათ მჭიდრო კავშირი აქვთ რუსეთთან, სავარაუდოდ, რუსებმაც იციან ამის შესახებ. ეს სახიფათოა, რადგან თუ შენი საიდუმლო წარსული გამჟღავნდება, შესაძლოა თანამდებობა დაკარგო. ევროკავშირისთვის მიუღებელია, რომ ევროკომისარი შანტაჟის მსხვერპლი იყოს. მით უმეტეს, როდესაც ეს ევროკომისარი გაერთიანებისთვის საკვანძო საკითხებს ხელმძღვანელობს".